Hai giờ sáng. Mắt mở thao láo nhìn lên trần nhà. Không phải vì đang chơi game. Không phải vì đang ngồi làm việc. Cũng không phải vì đang nghĩ ngợi điều gì lớn lao. Đầu tôi trống rỗng, chỉ còn mỗi cảm giác bụng đầy ứ, căng tức, không tài nào chợp mắt nổi.
Cứ hễ nằm xuống, thức ăn lại trào ngược lên tận cổ họng. Tôi ngồi dậy, tay xoa vòng quanh bụng. Xoa mãi. Không đỡ. Lại nằm xuống, lại trào lên, lại ngồi dậy xoa bụng. Cứ thế hết đêm.
Không phải vì tôi ăn nhiều. Bữa tối hôm đó tôi chỉ ăn vội trong mười phút, nuốt vài miếng cho xong để còn chạy về bàn làm việc. Dạ dày tôi đang trào ngược, không phải vì no. Là vì tôi đã ăn như thế, vội như thế, hết bữa này tới bữa khác, hết tuần này qua tuần khác.
Lúc đó tôi mới 28 tuổi. Nằm giữa đêm xoa bụng như vậy, tôi tự hỏi một câu mà tự nhiên thấy lạnh sống lưng: mới 28 tuổi đã thế này, thì tới 40, 50 tuổi tôi sẽ ra sao?
Tôi có uống thuốc. Nó giúp dịu bớt ngay lúc đó, nhưng chỉ là dịu triệu chứng. Cái nguyên nhân thật sự, cái thói quen ăn vội để chạy đi làm, vẫn còn nguyên đó, nên bệnh không thể nào khỏi hẳn được. Cứ hết đợt thuốc lại tái lại.
Sợ hãi, hôm sau tôi lên mạng đặt mua ngay một bộ tạ về nhà, tập cho đều, với hy vọng giảm bớt bệnh.
Và không chỉ ban đêm. Tôi vẫn nhớ rõ một bữa cơm trưa, canh xương khoai sọ, món quen thuộc tôi đã ăn không biết bao nhiêu lần trước đó. Vừa buông đũa được vài phút, bụng tôi căng cứng lên, tức tới mức không thở nổi. Tôi ngồi thẳng lưng, cố ợ ra cho nhẹ bụng, nhưng ợ mãi không ra. Rồi cơn buồn nôn ập tới, tôi chạy vào nhà vệ sinh, nôn sạch chỗ khoai sọ vừa ăn ra ngoài.
Từ hôm đó, cứ ăn khoai sọ là tôi nôn. Món khác thì không nôn, nhưng bụng vẫn căng đét, ợ hơi mà cứ chực ợ mãi không ra được, đúng những đêm hai giờ sáng như trên.
Cơ thể tôi đang cố nói với tôi một điều mà tôi không chịu nghe suốt nhiều tháng trời.
Khi khoẻ mạnh, người ta có hàng đống ước mơ. Khi ốm yếu, chỉ còn đúng một ước mơ duy nhất: được khoẻ mạnh.
Giai đoạn đó, tôi làm việc chăm chỉ nhất, hiệu quả nhất, kiếm được nhiều tiền nhất trong đời, và cũng mệt mỏi, stress nhất. Sáng tôi ngồi trả lời tin nhắn khách hàng. Xong việc đó thì chuyển sang nghiên cứu, thiết kế, update sản phẩm. Chiều tôi cầm máy quay dựng video, rồi ngồi làm website, dựng hệ thống CRM chăm khách qua chatbot, qua Zalo, qua SMS, qua tổng đài. Tối tới lượt bán hàng và chuyển giao sản phẩm cho khách vừa chốt. Tôi kiêm tới 80% công việc của cả doanh nghiệp, một mình.
Ngày nào cũng cày tới 12 giờ đêm. Tắm xong là 1 giờ, có hôm 2 giờ sáng mới chợp mắt được, liên tục nhiều tháng trời. Ăn cơm xong tôi lao thẳng vào máy tính ngay, chưa kịp để bụng nghỉ.
Tôi cũng đã thử thuê ngoài. Cuối cùng vẫn là tôi tự chạy luôn cả quảng cáo, vì thuê xong vẫn phải tự tay làm lại phần lớn mới ra đúng cái tôi cần. Thử chuyển giao cho nhân sự thì chi phí cao, mà tôi không đủ kiên nhẫn ngồi đào tạo, vì chính tôi cũng chưa có quy trình nào viết ra để đưa cho họ đọc. Cuối cùng chỉ thuê được vài bạn parttime làm mấy việc vặt, kết quả không như kỳ vọng, có bạn còn thái độ lên xuống thất thường, trách móc ngược lại tôi. Nên tôi lại quay về tự ôm hết, như trước, chỉ là ôm nhiều hơn.
Chưa hết. Sau lần nôn khoai sọ đó, tôi và vợ có một trận căng thẳng, lần duy nhất trong suốt mười năm yêu nhau. Lý do thì nhiều, nhưng phần lớn vẫn quy về công việc.
Tôi làm kinh doanh, kiếm tiền, vốn là để có được cuộc sống tự do như mình từng mơ. Vậy mà giờ tôi thấy mình như đang bị cầm tù. Sức khoẻ đi xuống trầm trọng. Mối quan hệ quan trọng nhất đời tôi thì không còn thời gian mà chăm sóc. Tôi tự hỏi, rốt cuộc mình đang sống, hay đang ở trong tù?
Rồi tôi bỏ hết. Chẳng làm gì nữa.
Tôi đi tìm đủ thứ để giảm stress, rồi từ tìm vui trôi hẳn sang bê tha. Đế Chế trở thành chỗ trốn quen thuộc mỗi tối, có hôm ngồi tới sáng, và tôi tự nhủ y hệt nhau mỗi lần: thôi hôm nay nốt. Cái "nốt này" kéo dài suốt cả năm trời, vì tôi không biết cách nào giải quyết được vấn đề kia. Cứ làm là lại stress, lại đuối sức, nên tôi chọn không làm nữa.
May mắn là có một người bạn rủ tôi đi mãi cho tới khi tôi chịu đi cùng. Một khoá rèn luyện tập trung mười ngày, cắt hẳn điện thoại và công việc.
Ở đó tôi để ý một chi tiết. Người sáng lập ra cả hệ thống này đã qua đời từ rất lâu. Vậy mà mọi thứ vẫn chạy y hệt, ở khắp nơi trên thế giới, cho hàng nghìn người mỗi năm. Người đứng ra vận hành từng khoá phần lớn là người mới, có khi lần đầu tiên đứng ra tổ chức, mà mọi thứ vẫn trơn tru tới từng chi tiết nhỏ nhất, từng bữa ăn, từng tấm bảng hướng dẫn dán trên tường. Không phải vì họ giỏi. Là vì quy trình đã được viết ra chi tiết tới mức bất kỳ ai đọc vào cũng làm đúng được.
Tôi ngồi đó và nghĩ về chính công việc kinh doanh của mình. Tôi không thiếu người muốn giúp. Cái tôi thiếu là một hệ thống đủ rõ ràng để giao được cho ai đó, kể cả người chưa từng làm qua việc này bao giờ. Bao nhiêu tháng tôi tự ôm hết, không phải vì không ai chịu làm cùng tôi. Là vì tôi chưa từng viết ra cách tôi vẫn làm, nên không ai đọc vào mà làm đúng được.
Tôi bắt đầu xây lại, lần này từ hệ thống trước. Và đúng lúc đó A.I phát triển mạnh. Tôi nhận ra một điều: một đội nhân sự A.I còn tiết kiệm và hiệu quả hơn hẳn một đội con người, ở rất nhiều nhiệm vụ.
Chìa khoá của việc thoát khỏi guồng quay một mình ôm hết, không phải là thuê thêm người, cũng không phải là mua thêm một công cụ A.I. Chìa khoá là nhân bản chính chuyên môn của bạn ra thành một đội nhân sự, chạy được thật, kể cả lúc bạn không có mặt.
Tôi nhớ tới một chi tiết khác, ở một phòng gym tôi từng tập. Nhân viên vào làm không được dùng tên thật, ai cũng phải nhận một cái tên chung do công ty đặt sẵn. Người cũ nghỉ, người mới vào thay, vẫn mang đúng cái tên đó, khách tập vẫn nói chuyện với đúng "người" họ quen, dù thực ra đã đổi người từ lâu. Cái được giữ lại không phải một cá nhân. Là một quy trình đủ chi tiết để không ai làm nó gãy được.
Tôi dựng lại doanh nghiệp của mình theo đúng cách đó. Không phải cố nhớ hết trong đầu nữa, mà viết ra, rồi giao cho một đội nhân sự A.I chạy theo đúng cách tôi vẫn làm. Chậm rãi, mọi thứ bắt đầu tốt lên. Công việc quay lại hiệu quả hơn, mà tôi làm ít đi hẳn, giờ mỗi ngày chỉ còn khoảng ba, bốn tiếng. Phần còn lại tôi dành cho đúng hai thứ suýt mất: sức khoẻ, và người vợ từng cãi nhau với tôi vì công việc. Cộng thêm học tập, thiền, và những khía cạnh khác của cuộc sống mà trước đó tôi không còn chỗ để nghĩ tới.
Rồi tôi mang cách làm đó ráp vào công việc của anh em xung quanh, anh Khánh, anh Sơn, anh Luận. Anh Khánh tự ước lại hiệu suất so với chính mình trước khi có A.I: "chắc nó ở gấp mười, gấp hai mươi." Một việc khác, trước đây cần mười người làm trong vài tháng, có khi vài năm chẳng xong, giờ anh kể lại một tuần, hai tuần là xong. Anh Luận có một việc từng ngốn nguyên một tháng, giờ A.I làm xong trong hai ngày. Anh Sơn thì cho A.I đọc hết dữ liệu tư vấn khách trên fanpage của mình, và nó chỉ thẳng ra đúng chỗ khách đang rời đi nhiều nhất, ngay tại khâu tư vấn, chỗ anh vẫn đinh ninh là đang ổn.
Tôi không so ba anh với ai khác ngoài kia. Tôi chỉ so mỗi người với chính họ, trước và sau.
Nếu bạn cũng từng giống tôi, một mình kiêm quá nhiều việc, khiến công việc bận rộn, lộn xộn, còn cuộc sống thì như bị cầm tù, thì tôi nghĩ điều tôi sắp kể sẽ có ích cho bạn.
Tôi không đi tuyển thêm người cho bạn. Tôi giúp bạn làm đúng việc tôi đã làm cho chính mình: viết ra cách bạn vẫn làm, rồi giao nó cho một đội nhân sự A.I đã được huấn luyện sẵn trên đúng dữ liệu và chuyên môn của bạn.
Đội đó gồm sáu vai trò, đặt tên theo đúng vị trí thật trong một doanh nghiệp cho dễ hình dung:
- Một Tổng giám đốc điều phối cả đội
- Một nhân sự nghiên cứu thị trường
- Một nhân sự content
- Một nhân sự thiết kế
- Một nhân sự bán hàng
- Một nhân sự chăm sóc khách hàng, cả trước bán lẫn sau bán
Đội A.I đó, khung và cách huấn luyện thì giống nhau cho mọi người, y như cái tên chung ở phòng gym tôi kể lúc nãy. Nhưng dữ liệu chạy bên trong, chuyên môn, câu chuyện, cách bạn vẫn làm, luôn là của riêng bạn. Và chính cái đó mới quyết định đội A.I đó làm ra kết quả gì, không phải bản thân con A.I.
Anh Luận từng quy đổi việc này ra tiền ngay trong một buổi làm việc: thuê một nhân viên ngồi phân tích một tháng hết khoảng mười triệu, còn làm cùng A.I hết khoảng năm trăm nghìn.
Tôi hiểu nếu bạn đang ngại, vì nghe "đội nhân sự A.I" có vẻ phải rành công nghệ mới làm được. Chính tôi từng có lần lạc trong bảng điều khiển của một nền tảng lớn cả buổi chỉ để gửi được một cái email báo cáo, dù chẳng phải viết một dòng code nào. Nhưng đội A.I bạn nhận không bắt bạn tự mò như tôi hôm đó. Nó đã được huấn luyện sẵn, lắp vào là chạy.
Tôi gọi nó là Owner OS. Một hệ điều hành gồm những nhân sự A.I đã được huấn luyện sẵn, tự làm việc 24 trên 7, chạy trên đúng dữ liệu và quy tắc tôi đã nạp vào, và tự hoàn thành nhiệm vụ.
Nó đang chạy thật, và hiệu quả thật, đúng như những gì tôi vừa kể ở trên. Tôi đã chuyển giao đúng hệ thống đó cho anh em trong nhóm Owner OS, và họ cũng đạt được kết quả tương tự.
Thử hình dung ba tháng nữa.
Buổi sáng, bạn mở điện thoại lên trước khi ra khỏi giường. Không phải để check xem đêm qua có đơn hàng nào rơi mất, có tin nhắn khách nào bị bỏ sót. Hệ thống đã tự lọc, tự trả lời phần lặp đi lặp lại, chỉ đẩy lên đúng những việc cần tay bạn thật sự.
Một buổi tối khác, bạn ngồi ăn cơm cùng gia đình mà điện thoại nằm im trong túi cả bữa. Không phải vì bạn cố ép mình. Là vì không có gì đang cháy để bạn phải cầm lên.
Có người trong đội hỏi bạn một việc mà trước đây chỉ mình bạn biết cách xử lý. Lần này bạn không phải dừng hết mọi thứ để ngồi giải thích lại từ đầu. Câu trả lời đã nằm sẵn ở đúng chỗ, đúng người cần.
Nếu bạn muốn xây một hệ thống như vậy cho chính mình, hoặc muốn tôi sao chép nguyên hệ thống A.I tôi đã huấn luyện sẵn cho bạn dùng, với chi phí vận hành siêu nhỏ và không cần giỏi công nghệ vẫn dùng được, thì hãy kết nối với tôi.